SQL leren voor beginners: schrijf je eerste query

SQL (Structured Query Language) is een taal waarmee je gegevens uit databases kunt opvragen, toevoegen en aanpassen. SQL leren voor beginners begint meestal met het schrijven van eenvoudige opdrachten, ook wel queries genoemd. Hiermee kun je bijvoorbeeld klantgegevens zoeken, bestellingen bekijken en informatie analyseren.

Stel dat je werkt bij een webshop met duizenden klanten. Alle klantgegevens en bestellingen staan opgeslagen in een database. Met SQL kun je bijvoorbeeld opzoeken welke klanten een bestelling hebben geplaatst of welke bestellingen meer dan € 100 waard zijn.

SQL wordt veel gebruikt door data-analisten, softwareontwikkelaars en databasebeheerders. Je hoeft niet direct te kunnen programmeren om eenvoudige SQL-query’s te schrijven.

SQL is de standaardtaal voor het werken met relationele databases. T-SQL (Transact-SQL) is de uitbreiding van SQL die Microsoft gebruikt binnen SQL Server en andere Microsoft-databasesystemen.

De basiscommando’s, zoals SELECT, WHERE en ORDER BY, werken bij beide grotendeels hetzelfde. T-SQL biedt daarnaast extra mogelijkheden, zoals variabelen, foutafhandeling en uitgebreidere programmeerlogica.

In deze beginnersgids gebruiken we T-SQL. De basis die je leert, kun je ook bij veel andere SQL-databases toepassen.

Wil je hier meer over leren? Tijdens de training Introduction to T-SQL van Startel ontdek je hoe je zelfstandig gegevens uit SQL Server-databases kunt ophalen en bewerken.

Om SQL te leren, heb je een database en een programma nodig waarin je query’s kunt schrijven en uitvoeren. Voor deze oefening gebruiken we Microsoft SQL Server Management Studio (SSMS).

SSMS is een programma waarmee je verbinding maakt met een SQL Server-database en SQL-opdrachten uitvoert.

Om te beginnen:

• Installeer SQL Server Management Studio via Microsoft.
• Zorg dat je toegang hebt tot een SQL Server-installatie of oefenomgeving. SSMS zelf bevat namelijk geen databaseserver.
• Open SSMS en maak verbinding met de SQL Server.
• Selecteer New Query om een nieuw queryvenster te openen.

Je bent nu klaar om je eerste SQL-query te schrijven.

Let op: Gebruik bij voorkeur een eigen oefenomgeving en geen database met belangrijke bedrijfsgegevens.

Je schrijft je eerste SQL-query door met SELECT gegevens uit een tabel op te halen. Vervolgens kun je met WHERE gegevens filteren, met ORDER BY sorteren en met JOIN meerdere tabellen combineren.

We gebruiken een fictieve webshop met twee tabellen: Klanten en Bestellingen.

Stap 1: Maak een kleine oefendatabase

Voordat je begint, hebben we enkele voorbeeldgegevens nodig. Kopieer de onderstaande code naar SSMS en selecteer Execute.

DROP TABLE IF EXISTS #Bestellingen;
DROP TABLE IF EXISTS #Klanten;

CREATE TABLE #Klanten (
    KlantID INT,
    Naam NVARCHAR(50)
);

INSERT INTO #Klanten VALUES
(1, 'Emma'),
(2, 'Lucas'),
(3, 'Sophie');

CREATE TABLE #Bestellingen (
    BestellingID INT,
    KlantID INT,
    Bedrag DECIMAL(10,2)
);

INSERT INTO #Bestellingen VALUES
(101, 1, 120.00),
(102, 2, 85.00),
(103, 1, 230.00);

Deze code maakt twee tijdelijke tabellen aan en vult ze met gegevens.

Je hoeft deze code nog niet volledig te begrijpen. Het belangrijkste is dat je nu gegevens hebt waarmee je kunt oefenen. De tabellen blijven beschikbaar zolang je dezelfde verbinding gebruikt en verdwijnen wanneer de sessie wordt afgesloten.

Stap 2: Gebruik SELECT om gegevens op te halen

Met SELECT bepaal je welke gegevens je uit een tabel wilt zien.

Voer de volgende query uit:

SELECT Naam
FROM #Klanten;

Je krijgt drie namen te zien:

• Emma
• Lucas
• Sophie

SELECT bepaalt welke kolom je wilt bekijken. Met FROM geef je aan uit welke tabel de gegevens moeten komen.

Wil je alle kolommen bekijken? Dan kun je SELECT * gebruiken.

Stap 3: Filter gegevens met WHERE

Met WHERE kun je specifieke gegevens selecteren die aan een bepaalde voorwaarde voldoen.

Stel dat je alleen bestellingen wilt zien met een waarde boven € 100.

SELECT *
FROM #Bestellingen
WHERE Bedrag > 100;

Je krijgt nu twee bestellingen te zien: één van € 120 en één van € 230.

Het teken > betekent ‘groter dan’. Je kunt ook andere vergelijkingen gebruiken, zoals < voor kleiner dan en = voor gelijk aan.

Stap 4: Sorteer gegevens met ORDER BY

Met ORDER BY bepaal je in welke volgorde de resultaten verschijnen.

Wil je de bestellingen van het hoogste naar het laagste bedrag sorteren? Gebruik dan:

SELECT *
FROM #Bestellingen
ORDER BY Bedrag DESC;

De resultaten worden nu weergegeven in deze volgorde:

• € 230
• € 120
• € 85

DESC betekent aflopend sorteren. Wil je juist van laag naar hoog sorteren? Gebruik dan ASC.

Je kunt WHERE en ORDER BY ook combineren om bijvoorbeeld alleen bestellingen boven € 100 te tonen, gesorteerd op bedrag.

Stap 5: Combineer tabellen met JOIN

Een JOIN gebruik je om gegevens uit meerdere tabellen met elkaar te combineren. Dat is handig wanneer informatie verspreid staat over verschillende tabellen.

In ons voorbeeld staat de naam van de klant in de tabel Klanten, terwijl de bestelling in de tabel Bestellingen staat.

Met de volgende query combineren we deze gegevens:

SELECT k.Naam, b.Bedrag
FROM #Klanten AS k
INNER JOIN #Bestellingen AS b
ON k.KlantID = b.KlantID;

Het resultaat is:

De INNER JOIN koppelt de tabellen via KlantID. Hierdoor zie je welke klant bij welke bestelling hoort. Sophie verschijnt niet, omdat zij geen bestelling heeft geplaatst.

De afkortingen k en b maken de query overzichtelijker.

Gefeliciteerd! e hebt nu verschillende SQL-query’s geschreven en zelfs gegevens uit twee tabellen gecombineerd.

Veel SQL-fouten ontstaan door kleine typefouten of een verkeerde verwijzing naar een tabel of kolom. Gelukkig kun je deze problemen meestal eenvoudig oplossen.

Dit zijn vier veelvoorkomende fouten:

1. Een kolomnaam verkeerd schrijven.
   Controleer of de naam overeenkomt met de kolommen in je database.
2. Aanhalingstekens vergeten.
   Tekstwaarden zet je meestal tussen enkele aanhalingstekens. Getallen hebben die niet nodig.
3. Een verkeerde JOIN gebruiken.
   Controleer of je de juiste kolommen met elkaar verbindt. Een verkeerde koppeling kan onjuiste resultaten opleveren.
4. Een WHERE-voorwaarde vergeten.
   Vooral bij UPDATE en DELETE is dit belangrijk. Zonder WHERE kun je onbedoeld veel gegevens aanpassen of verwijderen.

Krijg je een foutmelding? Controleer dan eerst de spelling van je query en of je de oefentabellen in dezelfde verbinding hebt aangemaakt.

Je kunt SQL zelfstandig leren door regelmatig eenvoudige queries te schrijven en steeds nieuwe opdrachten uit te proberen. Zodra je SELECT, WHERE, ORDER BY en JOIN begrijpt, kun je verder met uitgebreidere mogelijkheden.

Denk bijvoorbeeld aan GROUP BY om gegevens te groeperen, SUM om bedragen op te tellen en subquery’s om uitgebreidere zoekopdrachten uit te voeren.

Wil je deze vaardigheden verder ontwikkelen? In de Introduction to T-SQL training van Startel leer je onder begeleiding van ervaren trainers hoe je gegevens uit SQL Server-databases ophaalt en analyseert.

Met meer dan 25 jaar ervaring in IT-opleidingen helpt Startel beginners en professionals om hun technische kennis in de praktijk toe te passen.

Je hebt met deze oefening de eerste stap gezet. Door regelmatig te oefenen, zul je merken dat je steeds makkelijker zelf SQL-query’s kunt schrijven.