Vier collega’s vullen vragenlijsten in aan een houten vergadertafel in een licht en rustig Nederlands kantoor.

Wat is de BiSL Zelfevaluatie?

Hero foto Jelte Auteur blog

Jelte van Zanten

Marketeer

28 juli 2025
6 minuten om te lezen
De BiSL Zelfevaluatie is een vragenlijstinstrument waarmee je meet hoe volwassen het business informatiemanagement in je organisatie is, opgesteld door Ralph Donatz, co-auteur van het BiSL-framework. Je loopt er de zeven procesclusters van BiSL mee langs. In deze blog lees je wat het instrument doet, welke clusters je beoordeelt en hoe je de evaluatie uitvoert.

Wat is de BiSL Zelfevaluatie precies?

Het is een gestructureerde set stellingen die je met een groep betrokkenen invult, waarna je per procescluster een beeld krijgt van hoe het ervoor staat. Geen software en geen audit: je vult in, je vat samen en je bespreekt de uitkomsten met elkaar. Juist dat gesprek is waar de waarde zit — de score is het startpunt, niet de conclusie.

Het instrument hoort bij het BiSL-framework, dat beschrijft welke werkzaamheden aan de businesskant nodig zijn om de informatievoorziening te sturen: functioneel beheer en informatiemanagement. BiSL is een geregistreerd handelsmerk van KNVI Beroepsvereniging en de Van Haren Group, voorheen de ASL BiSL Foundation.

Welke procesclusters beoordeel je?

Het BiSL-framework kent 24 processen, verdeeld over zeven procesclusters op drie niveaus. De zelfevaluatie loopt die clusters één voor één langs.

  • Op uitvoerend niveau zijn dat er drie. Gebruiksbeheer gaat over de dagelijkse ondersteuning van gebruikers, de operationele aansturing van ICT-leveranciers en het beheer van bedrijfsinformatie. Functionaliteitenbeheer draait om het omzetten van wensen in werkende wijzigingen: specificeren, vormgeven, testen en transities voorbereiden. De verbindende processen stemmen die twee op elkaar af, via wijzigingenbeheer en transitie.

  • Daarboven staan de sturende processen: één cluster met vier processen, namelijk behoeftemanagement, contractmanagement, planning en control, en financieel management. Dit is de laag waar wordt bepaald wát er gebeurt en waarvan het betaald wordt.

  • Op richtinggevend niveau liggen ten slotte drie clusters. Het opstellen van de IV-organisatiestrategie gaat over hoe je de informatievoorzieningsorganisatie zelf inricht, inclusief leveranciers en ketenpartners. Het opstellen van de informatiestrategie bepaalt waar de informatievoorziening naartoe moet, met het informatieportfolio en de ontwikkelingen in bedrijfsprocessen en technologie. Informatiecoördinatie verbindt die twee strategische sporen met elkaar.

Op richtinggevend niveau liggen ten slotte drie clusters. Het opstellen van de IV-organisatiestrategie gaat over hoe je de informatievoorzieningsorganisatie zelf inricht, inclusief leveranciers en ketenpartners. Het opstellen van de informatiestrategie bepaalt waar de informatievoorziening naartoe moet, met het informatieportfolio en de ontwikkelingen in bedrijfsprocessen en technologie. Informatiecoördinatie verbindt die twee strategische sporen met elkaar.

Hoe voer je de zelfevaluatie uit?

In vijf stappen, en de eerste is de belangrijkste:

  1. Stel een gemengde groep samen. Niet alleen functioneel beheerders, maar ook informatiemanagers en vertegenwoordigers uit de gebruikersorganisatie. Vult alleen het beheerteam de lijst in, dan meet je hoe het beheerteam over zichzelf denkt.
  2. Laat iedereen de stellingen invullen. Per procescluster geeft elke deelnemer aan in hoeverre de beschreven werkwijze herkenbaar is in de eigen organisatie.
  3. Vat samen per cluster. Je telt de uitkomsten samen tot een beeld per procescluster en ziet meteen waar de spreiding groot is.
  4. Analyseer het totaalbeeld. Waar zitten de sterke punten, waar de knelpunten, en waar verschillen de deelnemers het meest van mening?
  5. Wijs verbeteracties en actienemers toe. Zonder deze stap blijft het bij een plaatje. Koppel elke verbeteractie aan een naam en een termijn.

Die spreiding uit stap 3 is vaak informatiever dan het gemiddelde. Als beheer een proces als goed geregeld ziet en de gebruikersorganisatie niet, heb je een concreet gespreksonderwerp te pakken — waardevoller dan een cijfer waar iedereen het over eens is.

Hoe voer je de zelfevaluatie uit?

In vijf stappen, en de eerste is de belangrijkste:

  1. Stel een gemengde groep samen. Niet alleen functioneel beheerders, maar ook informatiemanagers en vertegenwoordigers uit de gebruikersorganisatie. Vult alleen het beheerteam de lijst in, dan meet je hoe het beheerteam over zichzelf denkt.
  2. Laat iedereen de stellingen invullen. Per procescluster geeft elke deelnemer aan in hoeverre de beschreven werkwijze herkenbaar is in de eigen organisatie.
  3. Vat samen per cluster. Je telt de uitkomsten samen tot een beeld per procescluster en ziet meteen waar de spreiding groot is.
  4. Analyseer het totaalbeeld. Waar zitten de sterke punten, waar de knelpunten, en waar verschillen de deelnemers het meest van mening?
  5. Wijs verbeteracties en actienemers toe. Zonder deze stap blijft het bij een plaatje. Koppel elke verbeteractie aan een naam en een termijn.

Die spreiding uit stap 3 is vaak informatiever dan het gemiddelde. Als beheer een proces als goed geregeld ziet en de gebruikersorganisatie niet, heb je een concreet gespreksonderwerp te pakken — waardevoller dan een cijfer waar iedereen het over eens is.

Bovenaanzicht van drie ingevulde papieren vragenlijsten naast elkaar op een houten tafel, met een pen en een notitieboek met actiepunten.

Wat levert de zelfevaluatie op, en wat niet?

Wat het oplevert: een gedeeld beeld van waar je staat, in de taal van een raamwerk dat je collega’s kunnen naslaan, plus een onderbouwing voor verbeterinvesteringen die verder gaat dan een onderbuikgevoel. Het maakt bovendien zichtbaar welke processen helemaal niet belegd zijn, en dat zijn vaak de richtinggevende.

Wat het níet oplevert: een benchmark met andere organisaties, want je vult je eigen stellingen in met je eigen interpretatie. Ook geeft het geen antwoord op de vraag welk niveau je zou móéten hebben. Niet elk proces hoeft volwassen te zijn; een kleine beheerorganisatie met één applicatie heeft geen zwaar ingericht informatieportfolio nodig. De vervolgvraag, welk niveau bij jullie past, beantwoord je zelf, en dat is het lastigste deel van de hele exercitie.

Heb je een BiSL-certificering nodig om de zelfevaluatie te doen?

Nee. Het instrument is zo opgezet dat een groep het zelfstandig kan invullen. Wat je wél nodig hebt, is dat de deelnemers de BiSL-terminologie herkennen, anders gaan de stellingen over begrippen die iedereen anders uitlegt en meet je vooral verwarring.

Daarvoor is BiSL Foundation inclusief examen de logische basis: je leert het framework, de zeven clusters en de bijbehorende taal. Wil je de zelfevaluatie daadwerkelijk uitvoeren en de uitkomsten vertalen naar verbeteracties, dan is BiSL Practitioner de training die je zoekt. Daar komt het toepassen van de zelfevaluatie om het volwassenheidsniveau te bepalen expliciet aan bod, inclusief de inrichtingsvraag die daarna komt. Bereid je je voor op het Foundation-examen, dan helpt hoe je je voorbereidt op het BiSL Foundation-examen je op weg.

Wil je de evaluatie met je eigen team en op je eigen processen doorlopen, dan is een incompanytraject praktischer dan losse inschrijvingen, want je hebt de hele groep toch bij elkaar nodig. Onze trainers zien in ruim 25 jaar opleidingservaring dat de zelfevaluatie vooral werkt als er een buitenstaander bij zit die durft door te vragen op de scores waar iedereen het te makkelijk over eens is.

Conclusie

De BiSL Zelfevaluatie is geen audit en geen software, maar een gestructureerd gesprek met een vragenlijst eronder. De waarde zit niet in het cijfer dat eruit komt, maar in de verschillen tussen de deelnemers en in de verbeteracties die je eraan koppelt. Zonder die laatste stap houd je een mooie foto over waar niemand iets mee doet.

Wil je het framework en de bijbehorende taal eerst goed neerzetten, kijk dan bij BiSL Foundation. Ga je de zelfevaluatie zelf uitvoeren en de uitkomsten vertalen naar een verbeterplan, dan sluit BiSL Practitioner aan.

Bekijk hier onze BISL-trainingen

  • Volg een klassikale training bij Startel in Drachten en leer samen met andere mensen.
    Swipe voor meer
    BiSL Foundation (BiSL), inclusief examenvoucher
    • 2 dagen
    In de dynamische wereld van ICT is actuele kennis onmisbaar. Met de BiSL Foundation training krijg je de kans om je te verdiepen in bedrijfsmatig informatiemanagement en de waardevolle BiSL Foundation certificering te behalen. Deze BiSL cursus biedt jou een sterke basis in de BiSL-principes, waardoo
    Bekijk deze training
  • Volg samen een klassikale training bij Startel in Drachten.
    Swipe voor meer
    BiSL® 4th edition Foundation Examen
    • 1 dag
    Het BiSL® 4th edition Foundation examen toetst jouw kennis van het BiSL®-framework voor effectief informatiemanagement. Met de BiSL® 4th edition Foundation certificering kun jij jouw bekwaamheid aantonen van processen binnen businessinformatiemanagement en jouw rol versterken in het beheren en ve
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel in Drachten. Leer van een train(st)er met ervaring binnen zijn/haar vakgebied.
    Swipe voor meer
    BiSL® Practitioner, inclusief examenvoucher
    • 3 dagen
    De training BiSL® Practitioner bouwt voort op de basisprincipes van de training BiSL® Foundation en is gericht op de praktische implementatie van het BiSL®-framework binnen jouw organisatie. Je leert hoe jij met BiSL® businessinformatiemanagement optimaal kunt inrichten en beheren. BiSL® is een
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel en verhoog jouw kennis.
    Swipe voor meer
    BiSL® 4th edition Practitioner Examen
    • 1 dag
    Met het BiSL® 4th edition Practitioner examen bevestig jij jouw kennis van informatiemanagement en het toepassen van het BiSL®-framework binnen jouw organisatie. Met de BiSL® 4th edition Practitioner certificering kun je processen binnen informatiemanagement effectief beheren op strategisch, tact
    Bekijk deze training
Bekijk alle trainingen

Veelgestelde vragen

  • Wie heeft de BiSL Zelfevaluatie ontwikkeld?

    Ralph Donatz, co-auteur van het BiSL-framework. De zelfevaluatie is uitgegeven door Van Haren Publishing en verscheen met bijdragen van onder anderen Frank van Outvorst, René Sieders en Remko van der Pols.

  • Hoeveel procesclusters beoordeel je in de zelfevaluatie?

    Zeven, verdeeld over drie niveaus: twee uitvoerende clusters plus de verbindende processen op uitvoerend niveau, de sturende processen, en drie richtinggevende clusters.

  • Wie moet de BISL-zelfevaluatie invullen?

    Een gemengde groep: functioneel beheerders, informatiemanagers en vertegenwoordigers uit de gebruikersorganisatie. Vult alleen het beheerteam in, dan mis je juist het perspectief dat de uitkomst interessant maakt.

  • Hoe lang duurt een BiSL-zelfevaluatie?

    Het invullen kost per deelnemer doorgaans een dagdeel; de bespreking van de uitkomsten en het bepalen van verbeteracties een dag. De doorlooptijd wordt vooral bepaald door het plannen van de groep.

  • Kun je de zelfevaluatie herhalen?

    Ja, en dat is aan te raden. Een tweede meting na een jaar laat zien of de verbeteracties effect hebben gehad, en dat is nuttiger dan de absolute score van de eerste keer.

Terugbelverzoek

Wil je meer weten, maar nu even geen tijd?

Laat je gegevens achter, dan nemen wij binnen 2 werkdagen contact met je op

Dé IT-opleider van het noorden

  • Klanten geven ons een 9.2
  • Erkende trainers
  • Ontvang een certificaat na deelname
  • Train op één van onze drie locaties of vanuit huis

Terugbelverzoek

Vul hieronder jouw gegevens in, zodat wij telefonisch contact met je kunnen opnemen.

"*" geeft vereiste velden aan

Laat ons jou terugbellen
Velden met een * zijn verplicht

Vragen of direct contact nodig, bezoek onze contactpagina.

Foto van Fredou Nieuwenhuis met een beige achtergrond.

Fredou Nieuwenhuis

Inside Sales