Voldoen aan de Europese AI-act: zo doe je dat!

Wat is de AI Act en waarom deze wet?

De AI Act is een Europese wet met regels voor de ontwikkeling en het gebruik van AI-systemen. Het doel is dat AI-toepassingen veilig zijn en de grondrechten van mensen respecteren. De wet moet daarnaast het vertrouwen in AI vergroten en misbruik voorkomen. Vanaf 2025 is de wet al deels in werking en wordt deze stapsgewijs geïmplementeerd. Dit betekent dat vanaf 2026 het toezicht op de verplichtingen voor AI met hoog risico wordt gestart en dat per 2027 de AI Act volledig van kracht is.

Veel datalekken ontstaan door personeel zelf, doordat zij bijvoorbeeld gevoelige informatie delen met AI-tools. Volgens de Europese cybersecurity-agentschap ENISA is ongeveer 60% van alle cyberincidenten te herleiden tot menselijke fouten. De Autoriteit Persoonsgegevens ontving recent meerdere meldingen van datalekken nadat medewerkers klant- of patiëntgegevens in tools als ChatGPT hadden geplakt. Om onder andere dit soort risico’s te beperken, is de Europese AI Act ontwikkeld.

De nieuwe regels gaan gelden voor alle organisaties die AI ontwikkelen of gebruiken binnen de EU. Ongeacht de sector, en ongeacht of de AI-technologie binnen of buiten Europa is ontwikkeld. Een risico wat veel bedrijven lopen is het ongecontroleerd gebruik van AI-tools door personeel, ook wel “shadow AI” genoemd. Dus puntje bij paaltje is het voor bijna alle bedrijven belangrijk om hun personeel AI-geletterd te maken, bijvoorbeeld door onze e-learning “AI-vaardigheden voor beginners”.

Handhaving en boetes

Toezicht vindt plaats op zowel nationaal als EU-niveau. In elke lidstaat wijst de overheid een toezichthouder aan. Op Europees niveau wordt een AI-bureau opgericht voor coördinatie. Bij overtreding kunnen de boetes hoog oplopen: tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet voor de zwaarste overtredingen. Ook voor minder ernstige gevallen kunnen boetes snel in de miljoenen lopen.

Hoe bereid je je als organisatie voor?

De AI Act brengt vanaf 2026 veel veranderingen met zich mee. Daarom is het verstandig om nu al maatregelen te nemen.

1. Inventariseer je AI-gebruik en risico’s

Breng in kaart welke AI- of algoritmesystemen er binnen jouw organisatie gebruikt worden en bepaal de risicocategorie.

2. Neem passende maatregelen

Voor AI-systemen met hoog risico moet je interne waarborgen regelen. Denk aan goed risico- en kwaliteitsbeheer, menselijk toezicht bij belangrijke beslissingen en monitoring op vooringenomenheid. Voor toepassingen met beperkt risico draait het vooral om transparantie: gebruikers moeten weten dat ze met AI te maken hebben.

3. Maak je medewerkers AI-geletterd

De wet benadrukt dat personeel dat met AI werkt aantoonbaar AI-geletterd moet zijn. Zo weten ze hoe ze AI veilig en ethisch kunnen toepassen. Op onze website vind je verschillende handige tools om je personeel aantoonbaar AI-geletterd te maken.

E-learning

Personeel kan ervoor kiezen om een e-learning “AI-vaardigheden voor beginners” te volgen. In deze 3 uur durende e-learning leert de cursist wat AI is, hoe het werkt en hoe de AI-diensten op een verantwoorde en efficiënte manier gebruikt kunnen worden. Na afronding ontvangt de cursist een officieel certificaat van deelname en is hij of zij aantoonbaar AI-geletterd. Deze optie is het gemakkelijkst en het goedkoopst, maar klassikale lessen zijn kwaliteitsgezien de beste optie.

Klassikaal

Klassikale trainingen zijn beter in kwaliteit en voorzien de cursisten van meer informatie en diepgang. Ook bieden klassikale trainingen cursisten de mogelijkheid om vragen te stellen aan de docent. Wij bieden een groot scala aan trainingen en cursussen aan. Van beginners trainingen in AI tot AI voor professionals, voor ieder een AI-cursus die het beste bij hem of haar past.

Kortom, de AI Act brengt belangrijke veranderingen voor organisaties die met AI werken. Door nu proactief maatregelen te nemen, van het in kaart brengen van AI-systemen tot het trainen van personeel, zorgen organisaties ervoor dat ze voldoen aan de nieuwe regelgeving. Zo kan AI benut blijven worden zonder de risico’s uit het oog te verliezen.