Microsoft MS-102 stopt: illustratie van de Microsoft 365-certificering met een rood kruis dat het einde van het examen aangeeft.

MS-102 stopt: heb je nog tijd om Microsoft 365 Administrator Expert te worden?

Hero foto Jelte

Jelte van Zanten

Marketeer

  • 09 november 2026
  • 6 minuten om te lezen
Microsoft stopt op 30 november 2026 met het MS-102-examen en de bijbehorende Microsoft 365 Certified: Administrator Expert-certificering. Als vervanger van de officiële MS-102-training introduceert Microsoft AB-650, waarin Microsoft 365-beheer en kunstmatige intelligentie (AI) samenkomen. Maar wat verandert er precies, wat gebeurt er met bestaande certificeringen en welke training kun je het beste volgen?
  • Wanneer stopt het MS-102-examen precies?

    Het MS-102-examen wordt op 30 november 2026 definitief uitgefaseerd. Vanaf dat moment kun je de certificering Microsoft 365 Certified: Administrator Expert niet meer behalen of vernieuwen.

    MS-102 is bedoeld voor ervaren Microsoft 365-beheerders. Met dit examen toon je aan dat je Microsoft 365-omgevingen kunt beheren en beveiligen. Denk aan tenantbeheer, identiteitsbeheer met Microsoft Entra ID, beveiliging met Microsoft Defender en naleving met Microsoft Purview.

    Bij Startel is het aanbod al eerder gewijzigd. Sinds 30 oktober 2026 worden de MS-102-training, het bijbehorende zelfstudiepakket en de examenvoucher niet meer aangeboden. Microsoft biedt het examen zelf nog aan tot de officiële stopdatum.

  • Wat is de officiële opvolger van MS-102?

    Microsoft heeft AB-650T00: Administer Microsoft 365 and AI services aangewezen als officiële vervanger van de MS-102T00-cursus.

    De nieuwe training richt zich op het beheren en beveiligen van Microsoft 365, met extra aandacht voor Microsoft 365 Copilot en AI-agents. Daarmee sluit de training aan op de veranderende werkzaamheden van Microsoft 365-beheerders.

    Een belangrijk verschil is het certificeringsniveau. Waar MS-102 onderdeel is van de Microsoft 365 Certified: Administrator Expert-certificering, leidt AB-650 tot Microsoft 365 Certified: Microsoft 365 and AI Services Administrator Associate.

    AB-650 is dus de opvolger van de officiële training, maar geen rechtstreekse vervanging van de Expert-certificering.

    Wil je je voorbereiden op de nieuwe beheerrol? Bekijk dan de Administer Microsoft 365 and AI services (AB-650) training bij Startel.

  • Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen MS-102 en AB-650?

    Beide certificeringsroutes behandelen het beheer en de beveiliging van Microsoft 365. Toch verschilt de inhoud op een aantal belangrijke punten.

    MS-102: traditioneel Microsoft 365-beheer

    MS-102 richt zich op het beheren van Microsoft 365-tenants, identiteiten, beveiliging en naleving. Het examen is bedoeld voor beheerders die verantwoordelijk zijn voor de Microsoft 365-omgeving binnen een organisatie.

    AB-650: Microsoft 365-beheer met AI

    AB-650 behandelt veel van dezelfde beheeronderwerpen, maar voegt daar nieuwe verantwoordelijkheden aan toe. Denk aan het implementeren van Microsoft 365 Copilot, het beheren van AI-agents en het beveiligen van AI-diensten.

    Hierdoor leer je niet alleen hoe je de bestaande Microsoft 365-omgeving beheert, maar ook hoe je AI-toepassingen veilig en verantwoord inzet.

    Wil je de verschillen uitgebreider bekijken? Lees dan ons artikel MS-102 vs AB-650: welke Microsoft 365-training kies je?.

  • Wat gebeurt er met bestaande MS-102-certificeringen?

    Heb je Microsoft 365 Certified: Administrator Expert al behaald? Dan raak je jouw certificering niet direct kwijt.

    Microsoft laat bestaande certificeringen actief tot de normale vervaldatum. Daarna blijft de behaalde certificering zichtbaar in het historische gedeelte van je Microsoft Learn-profiel.

    Wat wel verandert, is dat je de certificering na 30 november 2026 niet meer kunt vernieuwen. Je bestaande Administrator Expert-certificering wordt ook niet automatisch omgezet naar AB-650.

    Wil je de nieuwe Associate-certificering behalen? Dan moet je daarvoor afzonderlijk het AB-650-examen afleggen.

  • Kun je het MS-102-examen nog afleggen vóór 30 november?

    Ja, het MS-102-examen is nog beschikbaar tot 30 november 2026. Of je het examen nog op tijd kunt behalen, hangt af van je voorbereiding en de beschikbare examendata.

    Bovendien is alleen het behalen van MS-102 niet voldoende voor de Administrator Expert-certificering. Je moet daarnaast minimaal één van de volgende certificeringen bezitten:

    • Microsoft 365 Endpoint Administrator Associate (MD-102).
    • Microsoft 365 Teams Administrator Associate (MS-700).
    • Microsoft Identity and Access Administrator Associate (SC-300).
    • Microsoft Information Security Administrator Associate (SC-401).

    Heb je al voldoende praktijkervaring en voldoe je aan deze aanvullende voorwaarde? Dan kan het nog interessant zijn om het MS-102-examen vóór de deadline af te leggen.

    Moet je nog beginnen met je voorbereiding? Dan is AB-650 voor de meeste beheerders een logischere keuze, omdat deze certificering aansluit op de nieuwe Microsoft 365-beheerwerkzaamheden.

  • Welke Microsoft 365-training kun je nu het beste volgen?

    Wil je doorgroeien als Microsoft 365-beheerder? Dan is de nieuwe AB-650-training een passende vervolgstap.

    Tijdens de driedaagse AB-650-training bij Startel leer je onder andere hoe je Microsoft 365-tenants configureert, identiteiten en toegang beveiligt en Microsoft 365 Copilot en AI-agents beheert.

    De training is geschikt voor Microsoft 365-beheerders, systeembeheerders en andere IT-professionals die verantwoordelijk zijn voor het veilig inzetten van Microsoft 365 en AI-diensten.

    De training wordt in het Nederlands aangeboden. Het officiële AB-650-examen is momenteel beschikbaar in het Engels. Een examenvoucher is niet standaard inbegrepen bij de training.

    Wil je je liever specialiseren in een specifiek onderdeel van Microsoft 365? Dan kun je ook kiezen voor de MD-102-training voor endpointbeheer of de SC-300-training voor identiteits- en toegangsbeheer.

  • Conclusie: MS-102 stopt, AB-650 biedt een nieuwe route

    Met het stoppen van MS-102 op 30 november 2026 verdwijnt de mogelijkheid om Microsoft 365 Certified: Administrator Expert te behalen. De nieuwe AB-650-route richt zich op de combinatie van Microsoft 365-beheer, beveiliging en AI.

    Heb je Administrator Expert al behaald? Dan blijft jouw certificering geldig tot de normale vervaldatum. Wil je nu een nieuwe certificering behalen? Dan is AB-650 een interessante keuze om je voor te bereiden op het beheren van Microsoft 365 en AI-diensten.

    Wil je verder groeien als Microsoft 365-beheerder? Bekijk de AB-650-training bij Startel en ontdek hoe je Microsoft 365 en AI-diensten leert beheren.

Bekijk hier onze Populairste Microsoft 365 trainingen

  • Volg een klassikale training bij Startel. ICT, communicatie, projectmanagement en meer.
    Swipe voor meer
    Administer Microsoft 365 and AI services (AB-650)
    • 3 dagen
    Wil je leren hoe jij Microsoft 365 en AI-diensten binnen een organisatie kunt beheren, beveiligen en optimaliseren? In de training Administer Microsoft 365 and AI services (AB-650) ontdek je hoe jij Microsoft 365-tenants, -diensten, Microsoft 365 Copilot en AI-agents kunt configureren en beheren. Da
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel in Drachten samen met jouw collega's.
    Swipe voor meer
    Microsoft 365 Administrator (MS-102)
    • 5 dagen
    De Microsoft 365 Administrator training is ontworpen om je grondige kennis en praktische vaardigheden te geven in het beheer van Microsoft 365. Deze gevorderden training vervangt de eerdere MS-100 en MS-101 cursussen en biedt een volledig vernieuwd overzicht van de belangrijkste aspecten van Microso
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel en verhoog jouw kennis.
    Swipe voor meer
    Microsoft 365 Administrator Essentials (MS-102) Zelfstudiepakket
    • 10 dagen
    Met de MS-102 E-Learning krijg jij een optimale voorbereiding op de certificering Microsoft 365 Certified: Administrator Expert. Je leert hoe jij tenantbeheer kunt optimaliseren, hoe jij identiteiten kunt synchroniseren en hoe jij beveiligings- en nalevingsprocessen kunt implementeren. Met toegang t
    Bekijk deze training
  • Volg een training bij Startel in Drachten. Leer samen met andere cursisten.
    Swipe voor meer
    Microsoft 365 Endpoint Administrator (MD-102)
    • 5 dagen
    Wil je leren hoe jij apparaten, gebruikers en applicaties centraal kunt beheren binnen één Microsoft 365-omgeving? In de training Microsoft 365 Endpoint Administrator (MD-102) ontdek je hoe jij endpoints kunt implementeren, configureren, beveiligen en beheren met behulp van oplossingen als Microso
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel en word een specialist binnen jouw vakgebied.
    Swipe voor meer
    Microsoft 365 Endpoint Administrator (MD-102) Zelfstudiepakket
    • 10 dagen
    Door de MD-102 E-Learning door te nemen, zul je leren hoe jij apparaten en gebruikersrechten kunt beheren, hoe jij programma’s op afstand kunt configureren en hoe jij moderne beheerprocessen kunt implementeren door gebruik te maken van hulpmiddelen, zoals Microsoft Intune en Windows Autopilot. Met
    Bekijk deze training
  • Leer gezamenlijk bij Startel in Drachten door klassikale trainingen te volgen.
    Swipe voor meer
    Microsoft Identity and Access Administrator (SC-300)
    • 4 dagen
    De training Microsoft Identity and Access Administrator (SC-300) bereidt je voor op het beheren en beveiligen van identiteits- en toegangsbeheer binnen een organisatie. In de SC-300 training leer je hoe jij identiteiten kunt configureren, hoe jij toegang tot resources kunt beveiligen en hoe jij bele
    Bekijk deze training
  • Volg een klassikale training bij Startel met persoonlijke aandacht en interactie.
    Swipe voor meer
    SC-401 Training: Information Security Administrator
    • 4 dagen
    In de SC-401 training leer je hoe je gevoelige informatie binnen Microsoft 365 effectief beschermt met behulp van Microsoft Purview. Je ontdekt hoe je DLP, insider risk management, retentiebeleid en gevoeligheidslabels inzet om data beter te beveiligen, compliance te ondersteunen en ook AI-omgevinge
    Bekijk deze training
Bekijk alle trainingen

Veelgestelde vragen

  • Wanneer stopt het MS-102-examen?

    Microsoft stopt op 30 november 2026 met het MS-102-examen. Daarna kun je de bijbehorende Administrator Expert-certificering niet meer behalen of vernieuwen.

  • Is AB-650 de officiële opvolger van MS-102?

    Microsoft heeft AB-650T00 aangewezen als vervanger van de MS-102T00-cursus. De nieuwe certificering heeft echter het niveau Associate in plaats van Expert.

  • Is AB-650 een Expert-certificering?

    Nee, AB-650 leidt tot de Microsoft 365 Certified: Microsoft 365 and AI Services Administrator Associate-certificering. Dit is geen Expert-certificering.

  • Moet je eerst MS-102 behalen om AB-650 te kunnen doen?

    Nee. Je hoeft MS-102 niet te behalen voordat je AB-650 kunt afleggen. Microsoft verwacht wel kennis en ervaring met Microsoft 365, Microsoft Entra ID en relevante beheertechnologieën.

  • Blijft mijn Microsoft 365 Administrator Expert-certificering geldig?

    Ja. Je bestaande certificering blijft actief tot de normale vervaldatum. Daarna blijft deze zichtbaar in je Microsoft Learn-profiel als historische certificering.

  • Is het AB-650-examen al beschikbaar?

    Ja. Microsoft biedt het AB-650-examen aan. Het examen richt zich op het configureren, beheren en beveiligen van Microsoft 365-omgevingen en AI-services.

Vrijblijvend kennismakingsgesprek

Plan hier je vrijblijvende gesprek

Benieuwd wat een incompany training voor jouw organisatie kan betekenen? Vul het formulier in en wij nemen snel contact met je op om jullie wensen te bespreken. Samen kijken we naar de mogelijkheden voor een training op maat, afgestemd op jullie team, locatie en planning.

Dé IT-opleider van het noorden

  • Klanten geven ons een 9.2
  • Erkende trainers
  • Ontvang een certificaat na deelname
  • Train op één van onze drie locaties of vanuit huis

Plan een vrijblijvend gesprek

"*" geeft vereiste velden aan

Vragen of direct contact nodig, bezoek onze contactpagina.

Kleine foto van Pieter Fokkema op een beige achtergrond.

Pieter Fokkema

Directeur

Terugbelverzoek

Wil je meer weten, maar nu even geen tijd?

Laat je gegevens achter, dan nemen wij binnen 2 werkdagen contact met je op

Dé IT-opleider van het noorden

  • Klanten geven ons een 9.2
  • Erkende trainers
  • Ontvang een certificaat na deelname
  • Train op één van onze drie locaties of vanuit huis

Terugbelverzoek

Vul hieronder jouw gegevens in, zodat wij telefonisch contact met je kunnen opnemen.

"*" geeft vereiste velden aan

Laat ons jou terugbellen
Velden met een * zijn verplicht

Vragen of direct contact nodig, bezoek onze contactpagina.

Kleine foto van Pieter Fokkema op een beige achtergrond.

Pieter Fokkema

Directeur