Er bestaat geen officiële lijst met ethische regels voor AI-gebruik, maar in de praktijk komen ze neer op zes afspraken: wees open over AI-gebruik, houd persoonsgegevens erbuiten, controleer de output, laat geen beslissingen over mensen aan AI, respecteer het werk van anderen en leg vast wie verantwoordelijk is. In deze blog lees je die zes regels, wat inmiddels wettelijk verplicht is en hoe je het vastlegt voor je team.
Wat zijn de zes ethische regels voor AI-gebruik op het werk?
Ethiek klinkt abstract, maar bij dagelijks AI-gebruik is het vrij concreet. Deze zes regels dekken vrijwel elke situatie die je op een gemiddelde werkdag tegenkomt:
Wees open waar het uitmaakt. Als iemand denkt met een mens te praten of een menselijk gemaakt stuk te lezen, en dat verandert zijn beoordeling, dan zeg je het.
Houd persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie eruit. Geen klantnamen, dossiers, personeelsgegevens of bedrijfsgeheimen in een tool waarvan je niet weet waar de data blijft.
Controleer wat eruit komt. AI produceert vloeiende tekst, ook als die feitelijk onjuist is. Je bent verantwoordelijk voor wat je doorstuurt, niet de tool.
Laat geen beslissingen over mensen aan AI. Bij sollicitaties, beoordelingen, kredieten of toegang blijft een mens degene die beslist en het kan uitleggen.
Respecteer het werk van anderen. Andermans teksten, beelden, code of stem niet zonder recht of toestemming hergebruiken via AI.
Leg vast wie verantwoordelijk is. Als niemand eigenaar is van een AI-toepassing, is er ook niemand die ingrijpt als het misgaat.
Wat deze zes bindt: AI mag je werk sneller maken, maar niet je verantwoordelijkheid overnemen. Zodra een tool een oordeel overneemt in plaats va
Wat is inmiddels wettelijk verplicht en wat blijft een keuze?
Een deel van bovenstaande regels is geen ethiek meer maar wet. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen van de AI-verordening; de zwaarste hoog-risicoverplichtingen zijn uitgesteld. Dit is de stand van zaken:
Onderwerp
Wettelijk verplicht?
Wat ethiek daarbovenop vraagt
Chatbot of AI-assistent richting klanten
Ja, sinds 2 augustus 2026: mensen moeten weten dat ze met AI praten
Ook zeggen wanneer een mens overneemt, en hoe iemand een mens kan bereiken
AI-gegenereerde beelden, audio, video en deepfakes
Ja, moeten als kunstmatig herkenbaar zijn; voor generatieve systemen die er vóór 2 augustus 2026 al waren geldt de markeerplicht vanaf 2 december 2026
Ook bij intern gebruik duidelijk maken wat gegenereerd is, zodat niemand het per ongeluk als bewijs gebruikt
Emotieherkenning en biometrische categorisering
Betrokkenen informeren is verplicht; emotieherkenning op de werkvloer is een verboden praktijk
Sowieso niet inzetten op medewerkers, ook niet “voor onderzoek”
AI-geletterdheid van medewerkers
Ja, organisaties moeten zorgen dat personeel voldoende AI-kennis heeft
Niet alleen uitleggen wat de tool kan, maar ook waar hij faalt
AI in sollicitatie- of beoordelingsprocessen
Hoog risico: de zware eisen gelden pas vanaf 2 december 2027, maar de AVG-regels over geautomatiseerde besluitvorming gelden nu al
Nu al menselijke tussenkomst inbouwen, niet wachten tot 2027
AI-gebruik in een interne notitie melden
Nee
Melden als de lezer je stuk anders zou wegen met die kennis
Voor de volledige verplichtingen en de fasering per datum kun je voldoen aan de Europese AI Act lezen. Wetgeving beweegt op dit dossier snel, dus controleer bij een concrete beslissing de actuele tekst en schakel bij twijfel een jurist in. Dit artikel geeft richting, geen juridisch advies.
Welke gegevens mag je niet in een AI-tool zetten?
De vuistregel: zet er niets in wat je ook niet in een openbare e-mail zou zetten. Dat betekent geen namen, adressen of dossiers van klanten, geen personeelsgegevens, geen medische of financiële informatie over individuen, en geen broncode of contracten die bedrijfsgeheim zijn.
Het verschil zit in de omgeving. Bij een gratis of persoonlijk account weet je niet waar je invoer terechtkomt of of die wordt gebruikt om modellen te verbeteren. In een zakelijke omgeving met contractuele afspraken kan meer, maar ook daar geldt: alleen wat nodig is voor het doel. Anonimiseer waar het kan — vaak werkt “een klant van 45 met een lopend contract” net zo goed als de echte naam.
Moet je vertellen dat je AI hebt gebruikt?
Niet altijd. Bij directe interactie met klanten is het verplicht, en bij gegenereerd beeld of geluid ook. Voor intern werk is de maatstaf anders: meld het als de ander zijn beoordeling erop zou aanpassen.
Twee voorbeelden. Een e-mail die je met AI hebt laten herschrijven hoef je niet te labelen je bent nog steeds de afzender en de inhoud is jouw verantwoordelijkheid. Maar een analyse waarvan de conclusies uit een AI-tool komen die jij niet hebt nagerekend, vermeld je wel, omdat je collega anders vertrouwt op controle die niet heeft plaatsgevonden. Onduidelijkheid daarover is de snelste manier om vertrouwen te verliezen wanneer er later een fout uitkomt.
Wie is verantwoordelijk als AI een fout maakt?
Degene die de output gebruikt, en daarboven de organisatie die de tool heeft ingevoerd. Dat AI iets heeft voorgesteld, is geen verzachtende omstandigheid: code die je overneemt is jouw code, een tekst die je verstuurt is jouw tekst.
Ethisch AI-gebruik is minder ingewikkeld dan het onderwerp suggereert: open zijn waar het uitmaakt, gevoelige gegevens erbuiten houden, output controleren en beslissingen over mensen bij mensen laten. Het lastige is niet het bedenken van die regels, maar zorgen dat je collega’s ze kennen voordat er iets misgaat. Sinds augustus 2026 is een deel ervan bovendien geen keuze meer.
Wil je dat je team dit onder begeleiding scherp krijgt op jullie eigen tools en processen, bekijk dan de AI-training voor beginners of vraag een incompanytraject aan. Onze trainers zien in ruim 25 jaar opleidingservaring dat beleid pas werkt als mensen begrijpen waarom het er staat.
Bekijk hier onze AI-trainingen
Swipe voor meer
AI voor beginners
1 dag
Wil je ontdekken wat AI is en hoe je het slim gebruikt in je werk? In deze AI training voor beginners maak je op een toegankelijke manier kennis met kunstmatige intelligentie en populaire AI-tools, zoals ChatGPT en Copilot. Je leert wat AI kan, welke voordelen en risico’s erbij horen en hoe je AI
Ben jij klaar om alles uit ChatGPT te halen? In de training ChatGPT Advanced in 1 dag zul je ontdekken hoe GPT-modellen werken, hoe jij jouw eigen GPT kunt creëren en hoe jij kunstmatige intelligentie (AI) effectief in kunt zetten door middel van slimme prompting en automatisering. Daarbij zul je l
Wil je ontdekken hoe jij met Microsoft Copilot slimmer en efficiënter kunt werken binnen Microsoft 365? In de training Microsoft Copilot in 1 dag leer je hoe jij AI in kunt zetten om sneller teksten te schrijven, gegevens te analyseren, presentaties te maken en samenwerking te verbeteren. Je maakt
In de training Gemini in 1 dag leer je hoe jij door middel van Google Gemini generatieve AI praktisch in kunt zetten om jouw werk eenvoudiger en efficiënter uit te voeren. Je ontdekt bijvoorbeeld hoe Gemini jou kan helpen bij schrijven, analyseren, plannen en automatiseren, met directe toepassingen
Er is geen officiële lijst van ethische regels, maar er is wel wetgeving: de AI-verordening en de AVG stellen concrete eisen aan transparantie, gegevensgebruik en beslissingen over mensen. Ethiek gaat over wat je daarbovenop doet.
Mag ik ChatGPT gebruiken voor werk zonder het te melden?
Voor het herschrijven of samenvatten van je eigen werk hoef je dat niet te melden. Meld het wel wanneer de ander zijn beoordeling zou aanpassen als hij het wist, en bij directe interactie met klanten is informeren verplicht.
Wat gebeurt er als je persoonsgegevens in een AI-tool zet?
Dan verwerk je persoonsgegevens buiten je eigen omgeving, meestal zonder grondslag of afspraken. Dat is een AVG-risico voor de organisatie, en het is bovendien niet terug te draaien nadat de invoer is verzonden.
Is AI-geletterdheid voor medewerkers verplicht?
Ja. De AI-verordening stelt eisen aan de AI-kennis van personeel dat met AI-systemen werkt. Hoe je dat invult is aan de organisatie; aantoonbaar iets doen is het minimum.
Mag AI sollicitanten beoordelen?
Niet zelfstandig. AI mag voorbereiden en ordenen, maar een mens moet beslissen en de beslissing kunnen uitleggen. De zwaardere eisen voor dit soort hoog-risicotoepassingen gelden vanaf 2 december 2027.
Benieuwd wat een incompany training voor jouw organisatie kan betekenen? Vul het formulier in en wij nemen snel contact met je op om jullie wensen te bespreken. Samen kijken we naar de mogelijkheden voor een training op maat, afgestemd op jullie team, locatie en planning.
