Wat zijn de ethische regels voor AI-gebruik?

Wat zijn de zes ethische regels voor AI-gebruik op het werk?

Ethiek klinkt abstract, maar bij dagelijks AI-gebruik is het vrij concreet. Deze zes regels dekken vrijwel elke situatie die je op een gemiddelde werkdag tegenkomt:

Wat deze zes bindt: AI mag je werk sneller maken, maar niet je verantwoordelijkheid overnemen. Zodra een tool een oordeel overneemt in plaats va

Wat is inmiddels wettelijk verplicht en wat blijft een keuze?

Een deel van bovenstaande regels is geen ethiek meer maar wet. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen van de AI-verordening; de zwaarste hoog-risicoverplichtingen zijn uitgesteld. Dit is de stand van zaken:

Welke gegevens mag je niet in een AI-tool zetten?

De vuistregel: zet er niets in wat je ook niet in een openbare e-mail zou zetten. Dat betekent geen namen, adressen of dossiers van klanten, geen personeelsgegevens, geen medische of financiële informatie over individuen, en geen broncode of contracten die bedrijfsgeheim zijn.

Het verschil zit in de omgeving. Bij een gratis of persoonlijk account weet je niet waar je invoer terechtkomt of of die wordt gebruikt om modellen te verbeteren. In een zakelijke omgeving met contractuele afspraken kan meer, maar ook daar geldt: alleen wat nodig is voor het doel. Anonimiseer waar het kan — vaak werkt “een klant van 45 met een lopend contract” net zo goed als de echte naam.

Moet je vertellen dat je AI hebt gebruikt?

Niet altijd. Bij directe interactie met klanten is het verplicht, en bij gegenereerd beeld of geluid ook. Voor intern werk is de maatstaf anders: meld het als de ander zijn beoordeling erop zou aanpassen.

Twee voorbeelden. Een e-mail die je met AI hebt laten herschrijven hoef je niet te labelen je bent nog steeds de afzender en de inhoud is jouw verantwoordelijkheid. Maar een analyse waarvan de conclusies uit een AI-tool komen die jij niet hebt nagerekend, vermeld je wel, omdat je collega anders vertrouwt op controle die niet heeft plaatsgevonden. Onduidelijkheid daarover is de snelste manier om vertrouwen te verliezen wanneer er later een fout uitkomt.

Wie is verantwoordelijk als AI een fout maakt?

Degene die de output gebruikt, en daarboven de organisatie die de tool heeft ingevoerd. Dat AI iets heeft voorgesteld, is geen verzachtende omstandigheid: code die je overneemt is jouw code, een tekst die je verstuurt is jouw tekst.

Praktisch betekent dit dat je per AI-toepassing één eigenaar wilt hebben en één plek waar meldingen binnenkomen. Zonder die twee dingen komt een probleem pas boven water als het al schade heeft veroorzaakt.

Hoe leg je dit vast voor je team?

Een AI-beleid van dertig pagina’s leest niemand. Eén A4 met vier vragen werkt beter: welke tools mogen we gebruiken, wat mag er niet in, wat moet altijd door een mens worden gecontroleerd, en bij wie meld je het als het misgaat. Hang dat op, en werk het bij zodra er een tool bijkomt.

Daarnaast is AI-geletterdheid inmiddels een verplichting en geen goed bedoeld extraatje: medewerkers moeten begrijpen wat de tools doen én waar ze de fout in gaan. In de AI-training voor beginners komen naast de mogelijkheden expliciet de risico’s en het verantwoord inzetten van AI aan bod, geschikt voor iedere medewerker met computerwerk. Werken jullie vooral met ChatGPT, dan gaat ChatGPT in 1 dag in op veilig en AVG-bewust gebruik in de praktijk; zit je werk in Microsoft 365, dan is Microsoft Copilot in 1 dag de logische keuze. Wil je het beleid en de training op je eigen situatie afstemmen, dan kan dat via een incompanytraject.

Conclusie

Ethisch AI-gebruik is minder ingewikkeld dan het onderwerp suggereert: open zijn waar het uitmaakt, gevoelige gegevens erbuiten houden, output controleren en beslissingen over mensen bij mensen laten. Het lastige is niet het bedenken van die regels, maar zorgen dat je collega’s ze kennen voordat er iets misgaat. Sinds augustus 2026 is een deel ervan bovendien geen keuze meer.

Wil je dat je team dit onder begeleiding scherp krijgt op jullie eigen tools en processen, bekijk dan de AI-training voor beginners of vraag een incompanytraject aan. Onze trainers zien in ruim 25 jaar opleidingservaring dat beleid pas werkt als mensen begrijpen waarom het er staat.