Wat is DevOps en hoe werkt het in de praktijk?

DevOps is een werkwijze waarin ontwikkelaars en beheerders als één team verantwoordelijk zijn voor software, van bouwen tot draaien. De betekenis zit in de naam: Development (ontwikkeling) plus Operations (beheer). Het doel is kleine verbeteringen vaker en met minder fouten live te zetten.

Neem een team dat het klantportaal van een verzekeraar maandelijks met een grote, spannende update vernieuwt. Met DevOps zet hetzelfde team elke week een kleinere update live, die automatisch door de tests gaat.

DevOps is geen tool en geen aparte afdeling, maar een manier van samenwerken die je met automatisering ondersteunt.

DevOps dicht de kloof tussen ontwikkeling en beheer. Ontwikkelaars willen snel nieuwe functies opleveren, beheerders willen vooral een stabiel systeem. Die doelen botsen, en daardoor lopen releases vertraging op.

Een herkenbaar voorbeeld: een ontwikkelaar levert een update op met de woorden ‘bij mij werkt het’. Op de productieserver, waar klanten werken, loopt de applicatie toch vast, en de beheerder mag het op vrijdagavond oplossen.

DevOps maakt beide groepen samen eigenaar van het resultaat, met gedeelde doelen en dezelfde tools. Daar zit ook het voordeel van DevOps: snellere releases, minder fouten en minder gedoe tussen teams.

Zie je dit patroon in je eigen team? In de training DevOps Foundations (AZ-2008) leer je hoe je ontwikkeling en beheer beter laat samenwerken.

In de praktijk werkt DevOps als een cyclus die steeds rondgaat: plannen, bouwen, testen, releasen en monitoren. Het team automatiseert zoveel mogelijk stappen met CI/CD (continuous integration en continuous delivery). Elke codewijziging gaat dan vanzelf door een vaste reeks controles, tot ze klaarstaat om live te gaan.

Zo doorloopt een webshop de vijf fasen als hij een nieuwe betaaloptie toevoegt.

1. Plannen
   Het team kiest samen de volgende kleine verbetering: één nieuwe betaaloptie, geen nieuwe kassa. Ontwikkeling, test en beheer denken vanaf het begin mee.
2. Bouwen
   De ontwikkelaar zet de code in versiebeheer, een systeem dat elke wijziging bijhoudt. Daarna start de pipeline vanzelf: de vaste reeks stappen van code naar livegang.
3. Testen
   Automatische tests controleren of de betaaloptie werkt en of de rest van de kassa heel blijft. Zo komt een fout op dinsdag boven en niet pas bij een klant.
4. Releasen
   Zijn alle tests geslaagd, dan gaat de betaaloptie live, vaak eerst voor een klein deel van de klanten. Gaat er toch iets mis, dan zet het team snel de vorige versie terug.
5. Monitoren
   Na de livegang volgt het team hoe de betaaloptie presteert, bijvoorbeeld de laadtijd en het aantal foutmeldingen. Wat ontwikkeling en beheer samen zien, bepaalt de volgende verbetering.

Voor testers verandert er het meest: je test niet meer aan het eind, maar vanaf dag één mee. In de training Certified Tester in DevOps – Foundation Level (CTD-FL) leer je hoe testen in een DevOps-team werkt.

Agile is een manier van werken waarbij je software in korte stappen ontwikkelt, met steeds feedback van gebruikers. DevOps trekt die gedachte door naar het live zetten en beheren van software. Agile maakt het ontwikkelen dus sneller, en DevOps zorgt dat die snelheid ook bij de gebruiker aankomt.

Het verschil zit in vier punten: de focus, wie er meedoet, het doel en de werkwijzen.

1. Focus
   Agile richt zich op het ontwikkelen van software in korte rondes. DevOps kijkt naar de hele keten, van ontwikkelen tot live zetten en beheren.
2. Wie doet mee
   Bij Agile werkt het ontwikkelteam samen met de gebruikers en een product owner, die de prioriteiten bepaalt. DevOps haalt daar ook test, beheer en security bij.
3. Doel
   Agile wil snel inspelen op de wensen van gebruikers. DevOps wil nieuwe versies vaak en betrouwbaar live zetten.
4. Typische werkwijzen
   Agile-teams werken vaak met Scrum. Ze plannen het werk in sprints van een paar weken en houden elke dag een kort overleg. DevOps-teams gebruiken CI/CD, automatische tests, Infrastructure as Code en monitoring.

Neem een team dat netjes in sprints van twee weken werkt. Daarna wacht de software nog weken op een releasemoment van beheer. Dat team werkt wel Agile, maar nog niet volgens DevOps.

Lees voor de basis eerst wat Agile en Scrum inhouden.

Bij DevOps horen tools voor versiebeheer, CI/CD, containers, Infrastructure as Code en monitoring. Samen automatiseren ze het handwerk tussen code schrijven en software draaien.

Ontwikkelaars bewaren hun code meestal in Git, een systeem dat elke wijziging bijhoudt. Een platform als Azure DevOps of GitHub bouwt, test en releaset die code daarna automatisch. Twijfel je tussen die twee, lees dan hoe Azure DevOps verschilt van GitHub.

Containers, zoals Docker, verpakken een applicatie met alles wat ze nodig heeft, zodat ze overal hetzelfde draait. Met Infrastructure as Code leg je servers en netwerken vast in code in plaats van ze handmatig in te stellen. Een testomgeving die eerst een halve dag klikwerk kostte, staat er dan in een paar minuten. Hoe je dat aanpakt, lees je in Infrastructure as Code in Azure.

Een tool kopen maakt je team nog niet DevOps. Zonder afspraken over samenwerking automatiseer je vooral je oude problemen.

Begin klein: zet ontwikkeling en beheer bij elkaar en automatiseer samen één stap. Kies bijvoorbeeld het testen na elke codewijziging. Kijk daarna of releases sneller en rustiger verlopen, en breid dan stap voor stap uit.

Een voorbeeld: het ICT-team van een gemeente automatiseert eerst alleen de tests van één intern aanvraagformulier. Pas als dat een maand goed loopt, pakt het team ook het live zetten aan.

Zoek je een volgende stap in je loopbaan en heb je al Linux-ervaring? Dan bereid je je in de Bootcamp DevOps Tools Engineer voor op een technische DevOps-rol. Werk je vooral met Microsoft Azure? Lees dan welke Microsoft-route voor DevOps nu bij je past.

Ons advies na ruim 25 jaar IT-trainingen bij Startel is steeds hetzelfde: maak eerst samen afspraken en automatiseer daarna. In de training DevOps Foundations (AZ-2008) leer je de kernprincipes van DevOps en oefen je met CI/CD.